Η ημέρα της γυναίκας καθιερώθηκε το 1910, στην Κοπεγχάγη, όταν διάφορες γυναικείες οργανώσεις που ήταν μέλη της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, αιτήθηκαν μια μέρα για τον εορτασμό των γυναικών.
Η επιλογή της 8ης Μαρτίου έγινε γιατί στο παλαιό ημερολόγιο που έδειχνε 23 Φεβρουαρίου στην αυτοκρατορική εμπόλεμη Ρωσία, οι γυναίκες έκαναν πορεία ζητώντας δικαίωμα ψήφου, ειρήνη και ψωμί. Επελέγη, λοιπόν αυτή η μέρα, στο νέο ημερολόγιο, για να τιμηθούν οι γυναίκες αυτές.
Ο εορτασμός έγινε πρώτα στη Σοβιετική ένωση και από το 1945 γιορταζόταν σε όλες τις χώρες του ανατολικού μπλοκ. Μετά το 1970 ο εορτασμός επεκτάθηκε σε όλον τον κόσμο από τα διάφορα φεμινιστικά κινήματα.
Ο ΟΗΕ αναγνώρισε επίσημα την 8η Μαρτίου ως “Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας” το 1977.
Από την προϊστορία, η γυναίκα υπήρξε ισότιμο μέλος της αγέλης ως τροφοσυλλέκτης αρχικά και κυνηγός μετέπειτα. Όσο περνούσαμε στην εξέλιξη των κοινωνιών η θέση της άρχισε να διαφοροποιείται άλλοτε θετικά και άλλοτε αρνητικά, ανάλογα τις επικρατούσες θρησκείες και γεωπολιτικές συνθήκες. Διαχρονικά αναγνωρίζεται ο ρόλος της ως τροφός των παιδιών και πόσο σημαντικός υπήρξε, αλλά σε άλλους τομείς σπάνια κατάφερνε να ξεχωρίζει. Παρ’ όλα αυτά, όμως, η γυναίκα εκτός από μητέρα υπήρξε ταπεινός εργάτης γης, υφάντρα, πολεμίστρια, οικονομικός οικιακός διαχειριστής, φιλόσοφος, συγγραφεύς, για αιώνες όμως, η γυναίκα ήταν υποταγμένη σε μια δομή που την ήθελε “στη σκιά”, με περιορισμένα δικαιώματα και δευτερεύοντα ρόλο.
Η θέση της γυναίκας στην ιστορία και το σήμερα παρουσιάζει μια συνεχή εξέλιξη, με τη γυναίκα να αποκτά σταδιακά ισότιμη θέση στην κοινωνία.
Η διαφορά έγινε στο μεσοπόλεμο όταν οι εργασίες γυναικών επιστημόνων αναγνωρίστηκαν επίσημα και οι γυναίκες έλαβαν δικαίωμα ψήφου.
Aς περάσουμε στα του οίκου μας και τη γυναίκα στις ένοπλες δυνάμεις.
Για χιλιάδες χρόνια, η άμεση εμπλοκή με τις πολεμικές επιχειρήσεις αποτελούσε αποκλειστικά, ένα ανδρικό προνόμιο. Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, η παρουσία των γυναικών στο πολεμικό πεδίο είναι συνεχής, είτε ως μαχήτριες είτε σε βοηθητικούς ρόλους, πολλές φορές ακόμα και μεταμφιεσμένες σε άνδρες. Από τις Αμαζόνες και τις Σπαρτιάτισσες, έως τις Σουλιώτισσες και την σύγχρονη γυναίκα στρατιωτικό, ο ρόλος και τα δικαιώματα των γυναικών στις εμπόλεμες συρράξεις συνεχώς αλλάζουν.
Οι πρώτες γυναίκες πολεμίστριες ήταν οι Αμαζόνες, κόρες του θεού Άρη που πολεμούσαν έφιππες, ήταν άριστες τοξότριες γιατί σύμφωνα με το μύθο έκοβαν το δεξιό μαστό για να χειρίζονται πιο άνετα το τόξο. Και βέβαια δε γίνεται να μην αναφερθούμε στη θεά της σοφίας Αθηνά που ήταν και πολεμίστρια θεά γι αυτό και απεικονίζεται με περικεφαλαία, δόρυ και ασπίδα.
Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας και στον αγώνα ενάντια στον τουρκικό ζυγό, θα θαυμάσουμε τις Σουλιώτισσες που πολεμούσαν πλάι πλάι με τους άντρες τους, τη Μαντώ Μαυρογένους που ηγείτο 800 ανδρών και τους συντηρούσε με δικά της έξοδα και πολεμούσε με αντρικά ρούχα, τη Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα που είχε δικό της στόλο και λάμβανε μέρος σε ναυμαχίες και πολλές ανώνυμες γυναίκες που ζώθηκαν τα άρματα.
Μετά τη βιομηχανική επανάσταση η θέση της γυναίκας άλλαξε και κατά τη διάρκεια του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου δημιουργήθηκε στην Αγγλία του 1915 ένα αμιγώς γυναικείο σώμα που είχε όμως αυστηρά επικουρικό ρόλο. Το παράδειγμα της Αγγλίας μιμήθηκε η Ρωσία το 1917 με Γυναικείο Στρατιωτικό Σώμα πλήρως εξοπλισμένο και εναρμονισμένο καθηκοντολογικά με τα αντρικά στρατιωτικά σώματα.
Δεν μπορεί να αγνοηθεί η συμβολή των γυναικών που συμμετείχαν στους πολέμους με την ιδιότητα των νοσηλευτών. Πρώτη επίσημη νοσηλευτική μονάδα υπήρξε στον Κριμαϊκό πόλεμο και αμέσως μετά στον εμφύλιο πόλεμο της Αμερικής. Φυσικά δεν μπορούσαν να λείπουν από τα πεδία του Α΄ΠΠ όπου έφτασαν Καναδέζες και Αμερικάνες νοσηλεύτριες στη Γαλλία. Στον Καναδά μάλιστα, οι γυναίκες που πήγαν στον πόλεμο, έλαβαν δυνατότητα να ψηφίζουν!
Με το ξέσπασμα του Β΄ΠΠ πολύ μεγαλύτερος αριθμός γυναικών συμμετείχαν στον πόλεμο. Ειδικά στη Βρετανία 2.000.000 γυναικών συμμετείχαν σε στρατιωτικές θέσεις αυστηρά όμως υποστηρικτικές. Στη Βασιλική Αεροπορία τα πράγματα ήταν διαφορετικά, 4.000 γυναίκες υπηρετούσαν, έλεγχαν ραντάρ, δρούσαν ως κατάσκοποι και καταλάμβαναν πιο μάχιμες θέσεις.
Στη Σοβιετική Ένωση τα πράγματα διέφεραν, υπήρξε νομοθετικά πλήρης ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών και κατά τη διάρκεια του Β΄ΠΠ 800.000 γυναίκες εκπαιδεύτηκαν πλήρως στα όπλα. Παρότι δεν υπήρξε ένα γυναικείο σώμα, οι γυναίκες συμμετείχαν κανονικά στον πόλεμο ως μαχήτριες, πιλότοι, οδηγοί τεθωρακισμένων αρμάτων, ακροβολιστές.
Στη χώρα μας δεν υπάρχει λόγος να εξάρω την αυταπάρνηση των γυναικών της Πίνδου, τις νοσηλεύτριες του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού στα προκεχωρημένα αυτοσχέδια νοσοκομεία, όλοι τα γνωρίζουμε, τα τιμούμε και υποκλινόμαστε.
Κατά την περίοδο του εθνικού διχασμού στα τάγματα του ΕΛΑΣ συμμετείχαν κανονικά γυναίκες.
Για πολλές δεκαετίες, άγνωστη παρέμενε η δράση του ΕΣΣΕ, δηλαδή του Εθελοντικού Στρατιωτικού Σώματος Ελληνίδων του Ελληνικού Στρατού. Η ύπαρξή του έγινε
γνωστή το 1995. Το ΕΣΣΕ συγκροτήθηκε τον Φεβρουάριο του 1944 στο Κάιρο, όπου ήταν και η έδρα της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης. Από τις 16 πρώτες γυναίκες που κατετάγησαν στο νεοσύστατο Σώμα, οι 6 πήραν το βαθμό του ανθυπολοχαγού ενώ οι υπόλοιπες αυτόν του ανθυπασπιστή. Συνολικά υπηρέτησαν στον ΕΣΣΕ, 229 Ελληνίδες, σύντομα δημιουργήθηκε και ένας «Εφεδρικός Λόχος», όπου κατατάσσονταν όσες κόρες των
γυναικών που ανήκαν στον ΕΣΣΕ και επιθυμούσαν να ακολουθήσουν το δρόμο που χάραξαν οι μητέρες τους.
γνωστή το 1995. Το ΕΣΣΕ συγκροτήθηκε τον Φεβρουάριο του 1944 στο Κάιρο, όπου ήταν και η έδρα της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης. Από τις 16 πρώτες γυναίκες που κατετάγησαν στο νεοσύστατο Σώμα, οι 6 πήραν το βαθμό του ανθυπολοχαγού ενώ οι υπόλοιπες αυτόν του ανθυπασπιστή. Συνολικά υπηρέτησαν στον ΕΣΣΕ, 229 Ελληνίδες, σύντομα δημιουργήθηκε και ένας «Εφεδρικός Λόχος», όπου κατατάσσονταν όσες κόρες των
γυναικών που ανήκαν στον ΕΣΣΕ και επιθυμούσαν να ακολουθήσουν το δρόμο που χάραξαν οι μητέρες τους.
Δε θα αναφερθώ στη στράτευση των γυναικών σε άλλες χώρες, ούτε καν στο Ισραήλ, που οι γυναίκες υπηρετούν όπως και οι άντρες, καμιά διαφορά. Στη γείτονα Τουρκία, παρότι οι γυναίκες μπορούν να μπουν σε οποιαδήποτε στρατιωτική σχολή, το ποσοστό των γυναικών στις ένοπλες δυνάμεις είναι μόλις 1%.
Οι γυναίκες στις ένοπλες δυνάμεις της χώρας μας, υπάρχουν από το 1946 που ιδρύθηκε η πρώτη στρατιωτική σχολή αξιωματικών για γυναίκες, η ΣΑΑΝ, με σήμα την Αθηνά σκεπτόμενη και ρητό το “Επ ωφελείν καμνόντων” δηλαδή να πράττεις για το καλό. Η δημιουργία μιας στρατιωτικής σχολής για γυναίκες ήταν απαραίτητη για τη μόνιμη στελέχωση των στρατιωτικών νοσοκομείων με άρτια εκπαιδευμένο προσωπικό που εκτός από επιστημονικές γνώσεις θα είχε και γνώσεις διοίκησης και οργάνωσης. Η φοίτηση στη σχολή είναι τετραετής και είναι Ανώτατατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα.
Υπήρξε σκέψη, από το 1975 να υπηρετούν και οι γυναίκες ως στρατεύσιμοι υποχρεωτικά για 14 μήνες, ώστε να λάβουν υποστηρικτικές θέσεις και οι άνδρες μάχιμες θέσεις, μιας και τυπικά δεν είχε λήξει ο ελληνοαλβανικός πόλεμος και το τραύμα της Κύπρου ήταν νωπό, αλλά η σκέψη απορρίφθηκε λόγω των αντιδράσεων που θα είχε. Στις ένοπλες δυνάμεις εντάχθηκαν ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΑ το 1977 οι πρώτες ένστολες γυναίκες ως απλοί στρατεύσιμοι που μετά από 14 μηνών εκπαίδευση επέλεξαν να ανακαταταγούν και στελέχωσαν μονάδες και των τριών κλάδων καθώς και τα στρατιωτικά νοσοκομεία. Κατά τη δεκαετία 1980-1990, λόγω των σοβαρών προβλημάτων στην αγορά εργασίας, όλο και περισσότερες γυναίκες επέλεγαν να καταταγούν. Πλέον η θητεία είναι πενταετής με δυνατότητα παραμονής στο στράτευμα με το πέρας αυτής. Ενδεικτικό είναι το
γεγονός ότι το 1994, για 81 θέσεις στην Πολεμική Αεροπορία, κατατέθηκαν 8.667 αιτήσεις.
γεγονός ότι το 1994, για 81 θέσεις στην Πολεμική Αεροπορία, κατατέθηκαν 8.667 αιτήσεις.
Σημαντικό γεγονός για την πορεία του θεσμού αποτέλεσε η εκπαίδευση των πρώτων 11 εθελοντριών στη Σχολή Αλεξιπτωτιστών, το 1978. Αν και αυτές οι Ελληνίδες δεν
αξιοποιήθηκαν ποτέ επιχειρησιακά από τις Ειδικές Δυνάμεις, το δικαίωμα που απέκτησαν να φέρουν την «πουλάδα» στη στολή, τους έδωσε την ελπίδα ότι θα ξεφύγουν από τα γραφειοκρατικά τους καθήκοντα. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, αποφασίστηκε η εξοικείωση των γυναικών του Στρατού Ξηράς με το αντικείμενο του όπλου τους. Το αρχικό πρόγραμμα προέβλεπε αρχικά την εκπαίδευση 16 Ελληνίδων του όπλου των Τεθωρακισμένων στην οδήγηση αρμάτων μάχης και οχημάτων, που χρησιμοποιούνταν από τις μονάδες του όπλου. Κάτι αντίστοιχο συνέβη και με τις γυναίκες των Ειδικών Δυνάμεων, χωρίς, όμως, να υπάρχει προοπτική ένταξής τους σε μάχιμες μονάδες. Όσον αφορά το Πολεμικό Ναυτικό, παρόλο που μέχρι τις αρχές τις δεκαετίας του ’60 η είσοδος γυναικών σε πλοίο επιτρεπόταν αυστηρά μόνο όταν αυτό ήταν αγκυροβολημένο, το 1999 επετράπη για
πρώτη φορά η τοποθέτηση γυναικών σε πολεμικό πλοίο, σε θέσεις μάχης. Εικοσιτέσσερα ολόκληρα χρόνια χρειάστηκε να περάσουν μέχρι την μονιμοποίηση των πρώτων εθελοντριών (2001). Σημαντικό είναι να αναφέρουμε, ότι στις αρχές του 2003 οι γυναίκες αυτές αντιπροσώπευαν το 34% του μόνιμου προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων.
αξιοποιήθηκαν ποτέ επιχειρησιακά από τις Ειδικές Δυνάμεις, το δικαίωμα που απέκτησαν να φέρουν την «πουλάδα» στη στολή, τους έδωσε την ελπίδα ότι θα ξεφύγουν από τα γραφειοκρατικά τους καθήκοντα. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, αποφασίστηκε η εξοικείωση των γυναικών του Στρατού Ξηράς με το αντικείμενο του όπλου τους. Το αρχικό πρόγραμμα προέβλεπε αρχικά την εκπαίδευση 16 Ελληνίδων του όπλου των Τεθωρακισμένων στην οδήγηση αρμάτων μάχης και οχημάτων, που χρησιμοποιούνταν από τις μονάδες του όπλου. Κάτι αντίστοιχο συνέβη και με τις γυναίκες των Ειδικών Δυνάμεων, χωρίς, όμως, να υπάρχει προοπτική ένταξής τους σε μάχιμες μονάδες. Όσον αφορά το Πολεμικό Ναυτικό, παρόλο που μέχρι τις αρχές τις δεκαετίας του ’60 η είσοδος γυναικών σε πλοίο επιτρεπόταν αυστηρά μόνο όταν αυτό ήταν αγκυροβολημένο, το 1999 επετράπη για
πρώτη φορά η τοποθέτηση γυναικών σε πολεμικό πλοίο, σε θέσεις μάχης. Εικοσιτέσσερα ολόκληρα χρόνια χρειάστηκε να περάσουν μέχρι την μονιμοποίηση των πρώτων εθελοντριών (2001). Σημαντικό είναι να αναφέρουμε, ότι στις αρχές του 2003 οι γυναίκες αυτές αντιπροσώπευαν το 34% του μόνιμου προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων.
Χρονολογία ορόσημο αποτέλεσε το 1990, με την ένταξη των πρώτων Ελληνίδων στις
παραγωγικές σχολές των Ενόπλων Δυνάμεων. Η ψήφιση του Νόμου 1911/1990 από την Βουλή επέτρεπε την είσοδο για πρώτη φορά γυναικών στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, τη Σχολή Ικάρων, τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων και τη Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων (ΣΣΑΣ). Παράλληλα, επετράπη και είσοδος ανδρών στη ΣΑΑΝ, η οποία μετονομάστηκε σε Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής (ΣΑΝ). Έτσι, το ακαδημαϊκό έτος 1990-1991 ξεκίνησε με 4 Ελληνίδες να γίνονται δεκτές στην ΣΣΕ, 3 στην ΣΝΔ και 2 στην ΣΙ. Τα πρώτα χρόνια, η φοίτηση γυναικών επιτρεπόταν μόνο στα Σώματα της Σχολής Ευελπίδων, στο τμήμα Οικονομικών της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων και στο τμήμα Μηχανικών της Σχολής Ικάρων.
παραγωγικές σχολές των Ενόπλων Δυνάμεων. Η ψήφιση του Νόμου 1911/1990 από την Βουλή επέτρεπε την είσοδο για πρώτη φορά γυναικών στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, τη Σχολή Ικάρων, τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων και τη Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων (ΣΣΑΣ). Παράλληλα, επετράπη και είσοδος ανδρών στη ΣΑΑΝ, η οποία μετονομάστηκε σε Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής (ΣΑΝ). Έτσι, το ακαδημαϊκό έτος 1990-1991 ξεκίνησε με 4 Ελληνίδες να γίνονται δεκτές στην ΣΣΕ, 3 στην ΣΝΔ και 2 στην ΣΙ. Τα πρώτα χρόνια, η φοίτηση γυναικών επιτρεπόταν μόνο στα Σώματα της Σχολής Ευελπίδων, στο τμήμα Οικονομικών της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων και στο τμήμα Μηχανικών της Σχολής Ικάρων.
Τον Σεπτέμβριο του 2002, 8 γυναίκες έγινα δεκτές στα Όπλα της Σχολής Ευελπίδων, 1 γυναίκα στο τμήμα
Μάχιμων και 3 στο τμήμα Μηχανικών της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, ενώ 9 γυναίκες έγιναν δεκτές στη Σχολή Ικάρων, με την δυνατότητα να φοιτήσουν στο τμήμα Ιπτάμενων.
Μάχιμων και 3 στο τμήμα Μηχανικών της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, ενώ 9 γυναίκες έγιναν δεκτές στη Σχολή Ικάρων, με την δυνατότητα να φοιτήσουν στο τμήμα Ιπτάμενων.
Από τον Απρίλιο του 2026, οι γυναίκες εθελοντικά μπορούν να στρατεύονται από ηλικία 20 ως 26 ετών, θα εκπαιδεύονται και θα μπορούν αν θέλουν να γίνουν Έφεδροι Αξιωματικοί, είναι μια καινοτόμα προσπάθεια ενίσχυσης της ισότητας στις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις.
Ενδεικτικά, θα ήθελα να αναφέρω και να απονείμω τιμή σε μερικές μοναδικές γυναίκες:
-Υπατία: αλεξανδρινή φιλόσοφος και μαθηματικός.
– Caroline Lucretia Herschel: η γυναίκα που ανακάλυψε έναν κομήτη το 1835.
-Elisabeth Blackwell: η πρώτη αμερικανίδα ιατρός.
– Marie Curie: η πρώτη γυναίκα που πήρε βραβείο νόμπελ Φυσικής (1903).
–Simon de Beauvoir: η ιδρύτρια του φεμινισμού.
–Valentina Tereshkova: η πρώτη γυναίκα αστροναύτης.
–Hedy Lamarr: η εφευρέτρια του WiFi.
–Grace Hopper: η υποναύαρχος του προγραμματισμού των υπολογιστών.
–Margaret Hamilton: χάρη στον κώδικά της πήγαμε στο φεγγάρι.
–Kathrine Switzer: η γυναίκα που έτρεξε πρώτη το μαραθώνιο (στη Βοστώνη).
–Malala Yousafzai: Νόμπελ Ειρήνης για το δικαίωμα στην εκπαίδευση (2013).
– Nettie Stevens, Αμερικανίδα βιολόγος και γενετίστρια που ανακάλυψε τα χρωμοσώματα που καθορίζουν το γενετικό φύλο.
– Alice Ball, η πρώτη Αφρο-Αμερικανίδα χημικός που έλυσε το πρόβημα θεραπείας της νόσου Χάνσεν.
– Rita – Levi Montalcini: ανακάλυψε την ανάπτυξη νευρικών κυττάρων και πήρε νόμπελ Ιατρικής (1986).
-Youyou Tu: κινέζα φαρμακοποιός που ανακάλυψε το φάρμακο για την ελονοσία και πήρε νόμπελ Ιατρικής (2015).
– Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ: η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Σορβόνης.
Υποπτέραρχος (ΥΝ) εα Ρία Αγρογιάννη Μέλος Δ.Σ ΕΑΑΑ