Η Στρατικοποίηση των Νησιών του Αιγαίου και ο Τουρκικός Αναθεωρητισμός.
Ως γνωστόν η Τουρκία θέτει επανειλημμένα θέμα αποστρατικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, όπως πρόσφατα με αφορμή την αποστολή στην Κάρπαθο μονάδας PATRIOT (Αντιαεροπορικό-αντιβαλλιστικό σύστημα μη επιθετικό). Όμως η εμμονή της αυτή δεν στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο αλλά εντάσσεται στο γενικό σχέδιο Αναθεωρητισμού του Status Quo του Αιγαίου και γενικότερα της Ανατολικής Μεσογείου. Για πρώτη φορά έθεσε επίσημα θέμα αποστρατικοποίησης της Δωδεκανήσου το 1964, κατά τη συνάντηση του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών με τον Έλληνα συνάδελφό του στο Λονδίνο, δηλαδή 17 χρόνια μετά την παραχώρησή της στην Ελλάδα. Ο χρόνος που τέθηκε το θέμα δεν ήταν τυχαίος. Η Τουρκία το 1964 απείλησε κατάληψη της Κύπρου, η οποία αποσοβήθηκε την τελευταία στιγμή με μεσολάβηση των ΗΠΑ. Πρέπει δε να τονιστεί ότι η Τουρκία πολύ πριν την εισβολή στην Κύπρο το 1974 επέμεινε και πέτυχε την αποδυνάμωση της άμυνάς της με την απομάκρυνση της ελληνικής Μεραρχίας που στάθμευε στο νησί και παράλληλα έθεσε θέμα αποστρατικοποίησης όλων των ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.
Καθεστώς Λήμνου-Σαμοθράκης
Αναφορικά με τα νησιά αυτά δεν υφίσταται συμβατική δέσμευση αποστρατικοποίησης. Το άρθρο 12 της Συνθήκης Ειρήνης της Λωζάνης της 24ης Ιουλίου 1923 επικύρωνε την ελληνική κυριαρχία στα δύο αυτά νησιά χωρίς να θέτει κανένα περιορισμό. Καθεστώς μερικής αποστρατικοποίησης καθιερώνεται με το άρθρο 13 της Συνθήκης, στο οποίο όμως δεν περιλαμβάνονται τα παραπάνω νησιά. Αντίθετα, περιλαμβάνονται τα νησιά Λέσβος, Χίος, Σάμος, Ικαρία.
Παράλληλα όμως με την Συνθήκη της Λωζάνης, υπογράφηκε την ίδια μέρα από την Ελλάδα και την Τουρκία η Σύμβαση της Λωζάνης για τα Στενά, με την οποία τίθεντο περιορισμοί, μεταξύ των οποίων και αποστρατικοποίηση στα Στενά και στον περιβάλλοντα χώρο, συμπεριλαμβανομένων των νησιών Λήμνου, Σαμοθράκης, Ίμβρου και Τένεδου. Όμως, η Σύμβαση της Λωζάνης υποκαταστάθηκε από τη σύμβαση του Montreux της 20ης Ιουλίου 1936, που υπέγραψαν η Ελλάδα και η Τουρκία, που είχε και την πρωτοβουλία για τη σύναψη της Σύμβασης. Συνεπώς ο περιορισμός που είχε επιβάλλει η Σύμβαση της Λωζάνης έπαψε να ισχύει.
Η Τουρκία έσπευσε να στρατικοποιήσει τα νησιά του συστήματος των Στενών (Ίμβρο, Τένεδο), ενώ Τούρκοι επίσημα δήλωναν ότι τα Ελληνικά νησιά είχαν δικαίωμα επαναστρατικοποίησης. Ιδιαίτερα μνημονεύεται η δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Rustu Aras , αρχηγού της εθνικής αντιπροσωπείας στη Συνδιάσκεψη του Μοντραί, ο οποίος υπογράμμισε στη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση στις 31 Ιουλίου 1936: «Οι διατάξεις που αναφέρονται στα νησιά Λήμνο και Σαμοθράκη, τα οποία ανήκουν στη γείτονα χώρα και φίλη Ελλάδα και που ήταν αποστρατικοποιημένα με βάση τις σχετικές διατάξεις της Σύμβασης της Λωζάνης, καταργούνται κι αυτές από τη Σύμβαση του Μοντραί. Με την ευκαιρία αυτή, φαίνεται ακόμη μία φορά ένα από τα χαρακτηριστικά της πολιτικής της νέας Τουρκίας: να ευχόμαστε για τους φίλους μας, όπως και για κάθε άλλη δύναμη, αυτό που εμείς θεωρούσαμε άδικο».
Επίσης στην επιστολή του Τούρκου πρεσβευτή στην Αθήνα προς τον υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας Ιωάννη Μεταξά με ημερομηνία 6 Μαΐου 1936, αναφέρονται
στην τρίτη παράγραφο τα εξής: « Η στρατικοποίηση των ελληνικών νήσων που αντιμετωπίζεται τώρα είναι εκείνη των νήσων Σαμοθράκης και Λήμνου. Είμεθα απολύτως σύμφωνοι σε ό,τι αφορά τη στρατικοποίηση των δύο αυτών νήσων ταυτόχρονα με εκείνες των Στενών.»
Καθεστώς Λέσβου-Χίου Σάμου -Ικαρίας
Το καθεστώς των νησιών αυτών καθορίζεται στη Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάνης όπου το άρθρο 13 της Συνθήκης προβλέπει για τα νησιά αυτά καθεστώς περιορισμένης στρατικοποίησης. Οι περιορισμοί είναι οι εξής:
– Να μην εγκατασταθούν στα νησιά ναυτικές βάσεις ή κατασκευαστούν οχυρώσεις.
– Οι στρατιωτικές δυνάμεις πρέπει να περιοριστούν στις τοπικές επιστρατευμένες για την εκπλήρωση της στρατιωτικής τους θητείας και σε μία δύναμη χωροφυλακής ανάλογη προς τη συνολική δύναμη των Ελληνικών Δυνάμεων Ασφαλείας.
– Απαγορεύεται στα ελληνικά αεροπλάνα να υπερίπτανται της Μικράς Ασίας και αμοιβαία στα τουρκικά αεροπλάνα να υπερίπτανται των ελληνικών νησιών.
Από τα παραπάνω φαίνεται ότι σκοπός των περιορισμών ήταν να εξασφαλιστεί η άμυνα των νησιών, χωρίς όμως να έχουν επιθετικές δυνατότητες εναντίον της Μικράς Ασίας. Επισημαίνεται επίσης ότι το άρθρο 13 μιλάει για περιορισμένη αποστρατικοποίηση «προς το σκοπό επιβεβαίωσης και διατήρησης της ειρήνης». Όμως σήμερα οι περιορισμοί του άρθρου αυτού είναι ανενεργοί μετά την εγκατάσταση μιας τουρκικής στρατιάς στη μικρασιατική ακτή και η Ελλάδα έχει δικαίωμα για αυτοάμυνα ενόψει της τουρκικής απειλής, κάνοντας χρήση των άρθρων 2 και 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ περί απειλής και αυτοάμυνας αντιστοίχως.
Καθεστώς Δωδεκανήσων
Τα Δωδεκάνησα παραχωρήθηκαν από την Ιταλία στην Ελλάδα με το άρθρο 14 της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων της 10ης Φεβρουαρίου 1947. Το ίδιο άρθρο καθορίζει ότι τα νησιά έπρεπε να παραμείνουν αποστρατικοποιημένα, όμως η Ελλάδα εξαναγκάστηκε στον επανεξοπλισμό και την επαναστρατικοποίηση των νησιών για τους ίδιους λόγους που αναφέρθηκαν πιο πάνω.
Επιπλέον, η Τουρκία δεν έχει το δικαίωμα να επικαλείται τη συνθήκη των Παρισίων διότι δεν είναι συμβαλλόμενο κράτος-μέρος. Τα κράτη-μέρη δε τα οποία θα είχαν το δικαίωμα να ζητήσουν από την Ελλάδα το σεβασμό των συμφωνημένων δεν έχουν ποτέ επικαλεστεί ελληνικές παραβιάσεις. Επίσης, περιοχές που αποστρατικοποιήθηκαν με την ίδια συνθήκη, αργότερα στρατικοποιήθηκαν μονόπλευρα (π.χ. το ιταλικό νησί PANTELLARIA). Αυτό αποτελεί νομικό προηγούμενο για την Ελλάδα και τη νομιμοποιεί να προβεί σε ανάλογες ενέργειες (άρθρο 60 της Συνθήκης της Βιέννης του 1969).
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Επομένως η στρατικοποίηση των νησιών μας στο Αιγαίο, όπου υπάρχει, είναι σύμφωνη με το Διεθνές Δίκαιο. Ωστόσο η Τουρκία επίμονα θέτει θέμα αποστρατικοποίησης, όχι επειδή κινδυνεύει η εδαφική της ακεραιότητα και το ξέρει αυτό πολύ καλά έχοντας άλλωστε απέναντι τη λεγόμενη «Στρατιά Αιγαίου» που μόνο η ονομασία αυτή αποκαλύπτει και τον σκοπό ύπαρξής της, αλλά προσπαθεί, όπως στην περίπτωση της Κύπρου που πέτυχε την απομάκρυνση της Ελληνικής Μεραρχίας
με την ευθύνη βεβαίως των Κυβερνήσεων Ελλάδας και Κύπρου και κατέλαβε το 40% του νησιού, να πετύχει κάτι ανάλογο ώστε τα νησιά του Αιγαίου να καταστούν ευάλωτα στην σχεδιαζόμενη επίθεση για κατάληψή τους στα πλαίσια του στρατηγικού σχεδίου για υλοποίηση του απώτερου αντικειμενικού σκοπού διχοτόμησης του Αιγαίου.
Δεν πρόκειται πλέον για κάποιο απόρρητο σχέδιο τη στιγμή που το διαλαλούν οι ίδιοι οι αξιωματούχοι της Τουρκίας με κάθε τρόπο, με δηλώσεις και χάρτες περί «Γαλάζιας Πατρίδας» όπου το μισό Αιγαίο το εντάσσουν στην τουρκική επικράτεια. Μια από τις προκλητικές δηλώσεις ήταν αυτή του Υπουργού Εξωτερικών Τσαγκλαγιανγκιλ στις 04-04-1975, δηλαδή μετά την κατοχή του 40% της Κύπρου: « Ούτε η Κυβέρνηση ούτε η Τουρκική κοινή γνώμη μπορούν να δεχτούν ότι το Αιγαίο ανήκει αποκλειστικά στην Ελλάδα. Το μισό Αιγαίο ανήκει αποκλειστικά στην Τουρκία και το άλλο μισό ανήκει στην Ελλάδα. Αυτήν υπήρξε ανέκαθεν η επίσημη άποψη»
Θα μπορούσαν να παρατεθούν πλείστες όσες παρόμοιες δηλώσεις μέχρι σήμερα. Τονίζεται ιδιαιτέρως ότι ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ερντογάν έθεσε ευθέως και απροκάλυπτα θέμα αναθεώρησης του STATUS QUO του Αιγαίου κατά τον πλέον επίσημο τρόπο στην Πολιτειακή και Πολιτική ηγεσία της Ελλάδος κατά την επίσημη επίσκεψή του στη χώρα μας στις 7 Δεκεμβρίου 2017 με τη σαθρή δικαιολογία ότι έχουν αλλάξει οι συνθήκες από τότε που υπογράφηκαν οι σχετικές Συμφωνίες.
Κατόπιν των ανωτέρω είναι πρόδηλη και επιτακτική ανάγκη να διαθέτουμε διαχρονικά ισχυρές ένοπλες δυνάμεις για αποτροπή του Τουρκικού Αναθεωριτισμού.
Αντιπτέραρχος (Ι) ε.α.
Κωνσταντίνος Δαλαγγέλης